Dlaczego wydano ,,Jeden dzień Iwana Denisowicza’’

Dlaczego wydano ,,Jeden dzień Iwana Denisowicza’’

Postprzez krzysiek4 » Śr wrz 24, 2014 5:56 am

W 1962 roku w Związku Sowieckim wydano opowiadanie Aleksandra Sołżenicyna ,,Jeden dzień Iwana Denisowicza''. Od śmierci Stalina i XX Zjazdu partii, na którym potępiono ,,okres stalinowski'' minęło parę lat, jednak wydanie książki, która opowiadała o łagrach, było niezwykłym wydarzeniem. Dlaczego postanowiono to zrobić?

Obrazek



Debiutem Aleksandra Sołżenicyna w oficjalnym obiegu był, wydany w 1962 roku, ,,Jeden dzień Iwana Denisowicza''. Książka ta być może by się nie ukazała gdyby nie usilne starania Aleksandra Twardowskiego (naczelnego pisma ,,Nowy mir''), lecz Twardowski nie mógłby - w ówczesnych czasach i państwie - pokusić się o samowolne wydrukowanie książki w gruncie rzeczy antysystemowej. By ,,Jeden dzień...'' mógł się ukazać zaaprobować musiało go Biuro Polityczne z Nikitą Chruszczowem na czele (jemu to właśnie przekazał maszynopis Twardowski).

Dlaczego zdecydowano się podjąć taką decyzje? Przecież nie po to by pokazać - dotąd tak szczętnie skrywaną prawdę - o pracy przymusowej w Związku Sowieckim; o katorżniczych obozach pracy etc. Ówczesne kierownictwo nie miało przecież także zamiaru liberalizować tego systemu.(Ludność trzymano cały czas w okowach o czym świadczyłyby ciężko stłumione bunty wcześniej w Norylsku, rok po wydaniu książki w Nowoczerkasku). Takie mrzonki skończyły się wraz z obaleniem Ławrientija Berii. Nie były to też przecież pierwsze odgłosy, dalekiej jeszcze, głastnosti.

Odpowiedź tkwi chyba w niezrozumieniu samej książki. Tuż przed jej wydaniem odbył się XXII Zjazd partii komunistycznej. Był on kolejnym etapem destalinizacji. Zdecydowano się usunąć ciało Józefa Stalina z Mauzoleum (pochowano je pod murami Kremla) oraz zmieniono nazwę Stalingradu na Wołgograd. Książka Aleksandra Sołżenicyna miała - zdaniem kierownictwa sowieckiego państwa - wpisać się w ten nurt. Być może miała być też pewnego rodzaju przykładem pierekowki znanej choćby z wielkich projektów ery stalinowskiej.

Rzecz jasna - publicystyka Aleksandra Sołżenicyna nie była tylko antystalinowska lecz również antysystemowa. Dla autora ,,Oddziału chorych na raka'' stalinizm wywodził się wprost z leninizmu a leninizm z marksizmu (odwrotnie uważał np. Lew Trocki twierdząc, że stalinizm został oddzielony od leninizmu ,,rzeką krwi''. Tak na marginesie: Lew Trocki sam w początkach rewolucji nadawał bieg tej ,,rzece krwi''). Co do tego nie miał żadnych wątpliwości. Światu pokazał to dopiero w przeszło dziesięć lat potem kiedy ukazał się ,,Archipelag Gułag''. W czasie ukazania się ,,Jednego dnia'' myślano raczej, że będzie to książka tylko i wyłącznie antystalinowska (gdyby myślano inaczej nigdy by jej nie wydano). Na posiedzeniu Politbiura, na którym zapadła decyzja o wydaniu książki, Chruszczow widząc opór innych członków gremium miał powiedzieć o przełamywaniu w sobie stalinowców.

Pierekowka, ,,przekuwanie duszy'' była to próba ukształtowania nowego radzieckiego człowieka. Pierekowka - bardziej niż indoktrynacja obywateli - dotyczyła ,,nawracaniu'' więźniów, zwłaszcza kryminalistów. Będąc w więzieniu czy w obozie przechodzili oni reedukacje polegającą na staniu się z bandyty - oczywiście dzięki pomocy funkcjonariusza obozu - wzorcowym obywatelem sowieckim. ,,Przekuwanie duszy'' zazwyczaj kończyło się na wykryciu przez ,,nawróconego'' więźnia spisku ,,zagrażającego władzy sowieckiej'' w obozie. Literatura okresu stalinizmu (czy wcześniejsza) dostarczyła mnóstwo przykładów pierekowki na czele z ,,Kanałem im. Stalina'' zredagowanym przez Maksyma Gorkiego (jeden z rozdziałów napisał Bruno Jasieński) czy adaptacji filmowych jak komedia Nikołaja Pogodina ,,Arystokraci'' (dotycząca również Kanału Białomorskiego). (Czy ,,sukcesom'' pierekowki dano wiarę na Zachodzie osobny temat; dość powiedzieć, że Bernard Shaw po wizycie w moskiewskim więzieniu miał rzec, coś w rodzaju, że jedynym pragnieniem więźniów, jest pragnienie możliwości pozostania w więzieniu po odbyciu wyroku).

Na czym miała polegać pierekowka u Sołżenicyna - i czy to w ogóle jest możliwe - by autor ,,Zagrody Matriony'' coś takiego w swym dziele propagował? Jest w ,,Jednym dniu...'' scena murowania. Iwan Denisowicz Szuchow podczas pracy pośpiesza kolegów, pracuje tak zawzięcie, że dziwi się sygnałowi do zakończenia pracy. Szkoda mu również zostawiać gotowej zaprawy i dokańcza murowanie. Potem podziwia swoje dzieło: ,,A Szuchow - choćby go tam miał konwój psami zaszczuć - odbiegł parę kroków i popatrzył. Nieźle. Podszedł bliżej, sprawdził mur w lewo, w prawo. Ech, oko - waserwaga! Równiutko! Ręka jeszcze się nie starzeje''. Parę godzin później, gdy już zasypia na barakowej pryczy, rozmyśla zadowolony: ,,Wiele mu się tego dnia udało: nie poszedł do karceru, brygady nie pognano na Socgorodok [znacznie cięższą budowę], przy obiedzie podprowadził kaszę, brygadzista dobrze załatwił normę, dobrze się Szuchowowi murowało (...) I nie zachorował, przetrzymał''.

Wiele osób zarzucało Sołżenicynowi, że fragmentem murowania pochwala katorżniczą pracę w obozie. Nawet w wiele lat potem Piotr Kuncewicz w książce ,,Goj patrzy na Żyda'', pisząc o ,,magicznym myśleniu ofiar'' przypisuje Szuchowowi mentalność niewolnika: ,,Niezmiernie wiele mówi Jeden dzień Iwana Denisowicza (...) kiedy bohater rozumuje w ten sam sposób, jak jego nadzorcy i cieszy się, że plan został wykonany. Niewolnik idealny''.

Lecz w scenie murowania nie o to chodzi. Jak laureat Nagrody Nobla tłumaczył: gdyby Szuchow nie cieszył się z wykonywanej przez siebie pracy, gdyby nie mógł zająć swoich myśli czymś innym niż rozmyślaniem nad swym losem to by się powiesił na pierwszej krokwi. Na tym polegał dramat milionów ludzi w obozach – aby przeżyć musieli odnaleźć sens w wykonywanej pracy, a przecież wzięto ich do obozów – w większej mierze nie dlatego, że byli zagrożeniem dla systemu – lecz by wykorzystać ich przymusową pracę. A już Szuchow na pewno nie był niewolnikiem idealnym.



http://www.patryk.mpolska24.pl/6943/dla ... enisowicza



---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------




Obrazek


http://tnttorrent.info/details.php?id=401312
http://chomikuj.pl/tomaszd8/zachomikowa ... 006255.pdf
http://www.za-friko.com/dokumenty/audio ... ok-pl.html
http://www.ebook4all.pl/audiobooki/pols ... i/polskiea



-
Avatar użytkownika
krzysiek4
 
Posty: 5338
Dołączył(a): Cz kwi 21, 2011 3:36 pm
Lokalizacja: Peloponez

Powrót do Historia

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zalogowanych użytkowników i 2 gości